Rudnik mrkog uglja “Soko”

{mosimage}Rudnik mrkog uglja Soko – SokobanjaJavno preduzeće za podzemnu eksploataciju uglja – ResavicaRudnik mrkog uglja „Soko“- Sokobanja nalazi se u istočnom delu Sokobanjske kotline u ataru sela Èitluka. Svoju prvu proizvodnu aktivnost započeo je 1908. god. u izdanačkom delu sloja. Prva organizovana proizvodnja započeta je 1922. god. Do 1946. god. proizvodnja Rudnika se svodila na podmirenje potrebe lokalnog stanovništva, a 1948. god. je pušteno u rad prvo izvozno okno dubine 96 m. Tek posle ovog perioda počinje brži razvoj Rudnika kao industrijskog objekta sa proizvodnjom od 40.000 – 60.000 t/god. Godine 1954. ugraðena je izvozna mašina „NORDBERG“, koja je dobijena od UNRE i tada počinje da se povećava proizvodnja do 135.000 t/god. Sadašnje izvozno i ventilaciono okno pušteni su u rad 1962. Puštanjem u rad novih okana stvorena je mogućnost za povećanje proizvodnje Rudnika i ista je dostigla najveći nivo 1970. god. od 224.400 t.Veliki jamski požar 1971. god zaustavio je proizvodnu aktivnost za skoro godinu dana, i kada su se radovi otvaranja nove jame privodili kraju 1974. god. dolazi do upale i eksplozije metana i tom prilikom je nastradalo 15 rudara a iduće 1975. god. dolazi do izboja gasa i materijala i tom prilikom je nastradalo 5 rudara.Period od 1978. god. bio je ispunjen aktivnostima na iznalaženju načina eksploatacije uglja u uslovima izboja gasa i materijala, a eksploatacija se odvijala u starom delu jame sa smanjenim kapacitetom, otkopavanjem ugljenog stuba koji u normalnim uslovima nije planiran za eksploataciju.Normalni uslovi eksploatacije nove jame nastali su tek početkom 1980. god. U jami je ugraðen sistem za automatsku kontrolu i regulaciju gasno-ventilacionih parametara, uvedene su posebne mere zaštite od gasa pod pritiskom, kao pri eksploataciji uglja tako i pri otvaranju jame. Uvedeno je polu-mehanizovano širokočelno otkopavanje jame sa „Salsgitter“ podgradom, umesto dotadašnjeg otkopavanja stubnom metodom otkopavanja.Probni rad sa polumehanizovanom širokočelnom metodom otkopavanja nije uspeo, zbog nestabilnosti podgrade pa se ponovo prešlo na stubno otkopavanje, uz izvesnu modifikaciju metoda u cilju povećanja sigurnosti. Najveća proizvodnja u ovom periodu postignuta je 1985. god. u iznosu od 224.600 t/god.Prva značajna investiciona izgradnja Rudnika bila je u periodu 1957-1965. god. kada je otvorena nova jama sa izvoznim i ventilacionim oknom i prostorijama razrade, izgraðena separacija u Èitluku i trafostanica 35/10(6)70,4, žičara Citluk-Rgošte, dužine 19.000m klasirnica i industrijski kolosek u Rgoštu, preseljena izvozna mašina i dr.Druga investiciona izgradnja započeta je 1976. god. i sa izvesnim prekidima traje do 1994. god. Ista je bila samo tolika da se održi kakav takav nivo proizvodnje, uglavnom usled nedostataka sredstava i problema oko izvoðenja radova zbog složene tektonike i nužnih izmena koncepcije otvaranja novih delova ležišta.Bilansne rezerve uglja ležišta rudnika „Soko“ prema elaboratu o rezervama iz 1984. god. iznosile su oko 10.8 miliona tona, od čega 6.9 miliona tona A+B kategorije.Istraživanjem izvršenim u periodu 1988. do1992. god. ukupne bilansne rezerve su dostigle nivo od 69.7 miliona tona od čega 23.4 miliona tona A+B kategorije.Na bazi verifikovanih rezervi uraðen je Investicioni program dogradnje Rudnika mrkog uglja „Soko“ za kapacitet 400.000 t. godišnje, čija realizacija je otpočela 1994. godine. Ovim Investicionim programom predviðena je izrada izvoznog iskopa ukupne dužine cea 3.600 m, izrada ventilacionih prostorija ukupne dužine cea 3.000 m. i povezivanje vetrenih prostorija sa postojećim izvoznim oknom na K+170. Pored toga predviða se ugradnja savremene opreme i izgradnja pratećih objekata na površini terena.Ukupna vrednost svih zahvata po Investicionom programu iznosi 53.200.000 USD.Dosadašnja geološka istraživanja u glavnome su vršena u jugoistočnom basenu Sokobanjskog basena, u neposrednoj blizini postojećeg Rudnika, ma da mnoge činjenice ukazuju da se ugljeni sloj prostire na daleko širem prostoru. S toga je neophodno i dalje intenzivno raditi na istraživanju, u cilju utvrðivanja stvarnih rezervi uglja kako bi se mogao definisati kapacitet proizvodnje sadašnje jame i mogućnost proširenja kapaciteta proizvodnje, s obzirom na potrebe Srbije za ovakvim ugljem.Velika rudarska nesreća koja se dogodila 16. 01. 1998. god. kada je živote izgubilo 29 rudara i još toliko teže i lakše povreðeno, u mnogome je uticala na proizvodnju i izgradnju Rudnika.Sada je u Rudniku zaposleno oko 750 radnika od kojih je 60% jamskih. Najveći broj radnika je iz Sokobanje i okoline i za njih je organizovan autobuski prevoz za dolazak i povratak sa posla.Za samce je obezbeðen kvalitetan samački smeštaj u samačkom hotelu na Rudniku kapaciteta 100 ležajeva.U Sokobanji je Rudnik izgradio 184 stanova, od čega oko 100 stanova posle 1984. god. Najveći broj stanara pristupilo je otkupu istih.Rudnik mrkog uglja 'Soko'Rudnik mrkog uglja 'Soko'Rudnik mrkog uglja 'Soko'Rudnik mrkog uglja 'Soko'{mosimage}