Manastir "Jermenčić"

Manastir Jermenčić  je po predanju sagrađen od strane Jermenskih monaha koji su tražili sklonište pri begu od Turaka u XIV veku. Na planini Ozren, na oko 8 kilometara od Sokobanje, su se sklonili i osetivši se sigurnima ovde su i podigli hram, posvećen arhangelima Gavrilu i Mihailu. Na žalost, crkva je kasnije spaljena od strane turskih vlasti a monasi su prebegli na Frušku Goru.

Virtuelna tura kroz manastir

Manastir Jermenčić – Sveti kutak nadomak Sokobanje

Nadomak Sokobanje, u predivnom prirodnom okruženju Ozrena, smešten je manastir Jermenčić. O njegovom postanku i dalje postoje nagađanja, ali se pouzdano zna da je podignut 1392. godine i posvećen svetim arhangelima Gavrilu i Mihailu. Nakon dugog perioda zapuštenosti, manastir se opet obnavlja.

Pisanih tragova o nastanku manastira nema, ali su sačuvana dva narodna predanja. Po prvom, manastir su podigli jermenski vojnici – učesnici Kosovskog boja, kao vazali Turaka. Kada su saznali da će se boriti protiv Srba u zemlji Svetog Save, Jermeni, kao narod koji je prvi primio hrišćanstvo, napuštaju boj i dolinom Ibra i Morave dolaze u ove krajeve. Zajednica jermenskog naroda u Aleksincu, Knjaževcu i Nišu govori u prilog ovom predanju – objašnjava protojerej.

Prema drugom predanju, hajduk Veljko je bežeći od, kako kažu, svoje žene boravio u blizini manastira sa ljubavnicom Čučuk-Stanom, u razapetim šatrama uz muziku. Tada je čuo, kaže protojerej Milinković, da su Turci opljačkali Levač i Gružu. Kako se ogromno blago prenosilo drumom za Carigrad, on sa već spremnim četama kreće u presretanje kod Bujmira, gde je Turke pobio, a veruje se da je čak sedam tovara blaga doneo ovde. Nakon toga, jureći za Homolje, pred besnim Turcima, hajduci u strahu ubijaju i monaha Teofila na Sokoloci (današnjoj Moravici) kako ne bi otkrio njih i zakopano blago – navodi Milinković. Smatrajući manastir sedištem hajduka, Turci su spaljivali bogomolje i razarali ih do temelja. Relikvije nisu sačuvane, osim bronzanog pečata u obliku romboida sa likom Svetog Arhangela na jednoj strani i motivom istočnjačke šare na drugoj.

Kada je Karađorđe došao u Resnik 8. avgusta 1804. godine, na Trnovu Petku, čuvši priču o hajducima i manastiru, naređuje da se manastir obnovi. Ipak, on ubrzo opet propada jer je građen od blata i kamena. Nakon izgradnje gradske crkve Svetog Preobraženja 1892. godine u Sokobanji, Mitropolit Mihailo je ostatak materijala dao za obnovu manastira.

Predanje o grčkim monasima

Po drugom predanju, manastir Jermenčić je zadužbina Stefana Lazarevića i izgradili su ga grčki monasi Sinaiti, koji su bežeći od Turaka naselili ove prostore. Pred Prvi srpski ustanak, uvidevši nadiranje Turaka, pokupili su sve svoje dragocenosti i preneli ih preko Save i Dunava u manastire na Fruškoj Gori.

Prve ostatke manastira pronašao je Nasta Kostić u prvoj polovini 19. veka, kada je podignuta jednobrodna crkva od kamena.

Oaza mira i lekoviti izvori

Od centra Sokobanje, manastir Jermenčić udaljen je oko 8,5 km. Asfaltnim putem stiže se do izletišta Grudno, gde se nalazi bolnica za specifične plućne bolesti „Ozren“, a zatim se makadamom nastavlja uzbrdo. Ušuškan među šume i pašnjake, na 850 metara nadmorske visine, ovaj sveti kutak pravi je raj za one željne zdravog vazduha i apsolutnog mira.

U neposrednoj blizini manastira nalaze se tri hladna okrepljujuća izvora, a ukupno ih je osam na ovom prostoru. Za jedan od njih veruje se da je delotvoran u poboljšanju vida, pa su ljudi od davnina dolazili u nadi za izlečenjem.

Sabor i savremeni značaj

Manastir Jermenčić se otvara jednom godišnje, na dan Svetog arhangela Gavrila, 26. jula, kada se organizuje sabor. Tada mesto oživi, a stotine meštana dolaze na uranak, kampovanje i druženje, ispunjavajući dvorište manastira.

Nekada utočište proteranima i povremeno sklonište hajducima, ovaj ranije razarani manastir danas predstavlja pravu oazu mira za izletnike. Menjajući izgled vekovima, zadnju rekonstrukciju doživeo je 1992. godine, mada od sedamdesetih godina niko nije boravio u njemu. Sada se ponovo obnavlja i postoje planovi da mu se udahne novi život.