Reljef

Reljef opštine Sokobanja je veoma složen, na šta su uticali tektonski procesi, abrazija, fluvijalna i kraška erozija i akumulacija. Složenost i raznolikost reljefa i specifični reljefni oblici povećavaju turističku atraktivnost ovog prostora. Na teritoriji Sokobanje mogu se izdvojiti tri veće reljefne celine:
1. zona dolinskog pojasa koja obuhvata aluvijalnu ravan reke Moravice
2. pobrđe ili zona prelaznog pojasa
3. planinski pojas na obodu kotline

Najniža morfološka celina je aluvijalna ravan Moravice i njenih pritoka, sa prosečnom širinom od oko 1 km i srednjom nadmorskom visinom od oko 350 m. Sa stanovišta turizma ovo je veoma značajna morfološka celina jer je tu lociran nukleus turističke ponude- termomineralni izvori i materijalna baza turizma (infrastruktura, smeštajni, ugostiteljski, zdravstveni i drugi objekti).

Pobrđe predstavlja prelazni pojas od dolinskog ka planinskom obodu, sa visinskim rasponom od 420 m u zapadnom i 600 m u istočnom delu, u okviru koga se nalazi veliki deo turističkih vrednosti Sokobanje. Ovu zonu karakteriše dobra saobraćajna prohodnost i povezanost što olakšava turističku valorizaciju ovog prostora. U ovom pojasu su najposećenija sokobanjska izletišta koja se nalaze u podnožju i na padinama Ozrena, Rtnja i Device.

Turistički najatraktivniji, ali istovremeno i najmanje valorizovan, je planinski pojas na obodu kotline, sa izraženim klimatskim, biogeografskim, ekološkim, ambijentalnim, zdravstveno-rekreativnim, pejzažno-estetskim i drugim turističkim vrednostima. Sokobanjska kotlina je sa svih strana okružena vencem srednjevisokih planina: Rtanj (1560 m) na severu, Bukovik (894 m) i Rožanj (897 m) na zapadu, Ozren (1174 m) na jugu, Devica (1187 m) na jugoistoku, Slemen (1099 m) i Krstatac (1069 m) na istoku. Najbolje valorizovana je planina Ozren, sa brojnim izletištima, vidikovcima, atraktivnim hidrografskim resursima (brojni izvori, vodopad Ripaljka, jezerce na Grudnom...) i bogatom šumskom vegetacijom. Ozren je svrstan u grupu planina lečilišta i na njemu se nalazi bolnica za lečenje očnih i plućnih bolesti. Rtanj predstavlja dominantnu geomorfološku crtu Sokobanjske kotline kao i cele istočne Srbije. Za gornje delove planine sa severne strane karakteristični su veliki nagibi, šume, stene i sipari, a sa južne pašnjaci i kamenjari. Južne padine bogate su kraškim oblicima reljefa (vrtače, uvale, jame), bezvodne su i prekrivene gustom travnom vegetacijom na zapadnom delu, a pretežno kamenjarima na istočnom. Posebnu geomorfološku i turističku atraktivnost Rtnja predstavlja jama ledenica, duboka 50 m, koja se nalazi u ataru sela Mužinac.

Pored planina, posebnu geomorfološku turističku vrednost predstavljaju i klisure. Reka Moravica na svom toku gradi dve interesantne klisure: Sokogradsku, u gornjem delu toka, i Bovansku u donjem delu, koje nude mogućnosti za razvoj izletničkog, rekreativnog, kupališnog i ribolovnog turizma. Pećine takođe spadaju u veoma atraktivne geomorfološke vrednosti, od kojih je na teritoriji opštine najveća Sesalačka pećina, koja je uređena za posete.