Ova crkva predstavlja jedan od najstarijih verskih objekata u opštini Sokobanja, a njena priča je duboko povezana sa kneginjom Persidom Karađorđević, suprugom kneza Srbije Aleksandra Karađorđevića. Legenda kaže da je kneginja Persida posetila izvor reke Moravice na dan Svetog Ilije i tamo zatekla veliki broj ljudi okupljenih oko kamena. Ovaj prizor ju je inspirisao da donira 18 dukata kako bi se na tom mestu izgradila crkva. I tako je, od 1869. do 1872. godine, nastala Crkva Svetog Ilije.

U to vreme, 1870. godine, sultan Abdul Aziz I je izdao ferman kojim je uspostavio Bugarsku egzarhiju unutar Osmanskog carstva. Ovo je omogućilo Bugarima versku i prosvetnu samostalnost, a takođe je označilo početak šire kampanje za preobraćenje srpskog življa. Prva meta Bugarske egzarhije bili su srpski sveštenici, učitelji i narodni lideri. Oni su bili prokazivani turskim vlastima, koje su istovremeno podmićivane, što je dovelo do hapšenja i progonstva mnogih Srba.

Sokobanja je doživela svoj crni trenutak 10. marta 1917. godine, kada su Bugari napali grad, proširivši svoj teror i na okolna sela. Sveštenik Miloš Milovanović, tada stariji čovek od 74 godine, živeo je sa svojim sinom Đorđem, takođe sveštenikom, u selu Čitluk. Nakon napada, Bugari su zatvorili popa Miloša i mučili ga zajedno sa drugim uhapšenima. Na kraju su ga odveli na stratište i izboli noževima. Kada su meštani Čitluka pronašli njegovo telo, užasno su se suočili sa više od 70 ubodnih rana.

Danas, u dvorištu Crkve Svetog Ilije, stoji spomenik sveštenika Miloša Milovanovića (1843 – 1917), podignut od strane njegovog sina Đorđa, poznatog kao pop Đoka. Na spomeniku piše: "Miloš Milovanović, sveštenik, izboden bajonetima bugarskih vojnika. Umro je u najvećim mukama za veru i otadžbinu."

Ovaj spomenik nas podseća na hrabrost i žrtvu ovog sveštenika, čija sudbina ostaje deo istorijske baštine Sokobanje.

Članak Hrabri duh Sokobanje: Spomenik Svetog Ilije u selu Vrelo se pojavljuje prvo na Sokobanja 💚 Zeleno srce Srbije.

Milan Miliević u svojoj knjizi Kneževina Srbija piše da je postojao manastir u mestu Jermeni na Ozrenu. To je stara crkva, po Milijevu, i od 1864. godine žena budi radoznali svet da dođe na to mesto. Jasno je da je manastir obnovljen i da je u njemu bilo sveštenstvo. Pominje čak i manastirski kapital koji vredi oko 15-20 hiljada groša. Veruje se da je Karađorđe naredio obnovu manastira nakon što je čuo priču 8. avgusta 1804. godine na Svetoj Petki Trnovu. Po završetku hrama Preobraženja Hristovog u Sokobanji 1892. godine, mitropolit Mihailo je naložio da se preostali materijal iz crkve prenese u manastir na obnovu.

Današnji izgled dobila je početkom devedesetih godina prošlog veka, kada je manastirska crkva ponovo obnovljena. Trenutno nema članova sveštenstva. U planinama i divljini izgleda pusto i zapušteno. Ljudi su otkrili porušene zidove sa oslikanim freskama, manastirskim relikvijama i crkvenim zvonima. Otkriven je i manastirski pečat u obliku romboida, sa likom arhanđela na jednoj strani i motivom originalnog istočnjačkog uzorka na drugoj.

Put do manastira Jermenčić počinje u Sokobanji kod bolnice na Ozrenu. Počinje makadamskim putem markiranom stazom od bolnice. Čini se da je ovo sveto mesto pusto. 26. jula narod se okuplja na sabor i molitvu u čast svetih Arhangela. Bilo bi divno kada bi se ovde vršila Božja služba i zvonila crkvena zvona. Osvajači i bogohulnici se pojavljuju, uništavaju i pale do temelja, ostavljajući za sobom pustoš, ali Božije delo traje, bez obzira na silu i elemente.

Članak Manastir Jermenčić se pojavljuje prvo na Sokobanja 💚 Zeleno srce Srbije.

Priznanje je vredno pažnje, ali i obavezujuće za opštinu Sokobanja, a posebno za opštinu Boljevac, jer ove opštine koriste planinu Rtanj kao jedinstveni prirodni dar za promociju turističkog, ugostiteljskog i zdravstvenog potencijala regiona.

Ako je gospođa Greta Minh, u znak poštovanja i sećanja na svog supruga i najvećeg dobrotvora istočne Srbije, gospodina Julijusa Minha, pre skoro jednog veka na 1560. metru Rtnja podigla kapelu posvećenu Svetom Đorđu, onda pomenute opštine imaju obavezu da ovu svetinju što pre obnove.

Pozivamo sve ljubitelje slavnog Rtnja, gde god da su i žive, kojima je Rtanj u srcu i mislima, da pomognu u obnovi crkve-sinagoge Sv. Đorđa na Rtnju

Članak Obnovimo crkvicu na vrhu Rtnja se pojavljuje prvo na Sokobanja 💚 Zeleno srce Srbije.

U naselju Gradašnica u Sokobanji nalazi se još jedna crkva, crkva Ognjene Marije. Pored crkve nalazi se izvor za koji se u narodu veruje da je sveti i lekovit.

Nedaleko od Sokobanje, pre izletišta lepterija, nalazi se crkva  Presvete Bogorodice. Crkva je nedavno obnovljena a pretpostavlja se da njeni ostaci potiču sa kraja 13. ili početka 14. veka, ktitori ove crkve bili su Stefan i Vuk sinovi kneza Lazara.

Na planini Ozren nalazi se Manastir Jermenčić. Udaljen je 8 km od Sokobanje. Ovaj manastir sagradili su u 14. veku Jermeni koji su bežali od Turaka i ovde našli utočište. Manastir je posvećen Arhangelu Gavrilu i Mihailu. Manistir je okružen netaknutom prirodom i oko njega ima 4 izvora vode, po narodnom verovanju ova voda je lekovita i pomaže kod očnih oboljenja.

U selu Resnik u blizini Sokobanje nalazi se crkva Svete Petke.

Crkva Svete Trojice nalazi se u Vrmdži udaljenoj desetak kilometara od Sokobanje. Crkva je sagrađena od tvrdog materijala 1818. godine, a dograđivana je 1892. godine.

U selu Milušinac udaljenom desetak kilometara od Sokobanje nalazi se manastir Svete Petke.

Crkva posvećena Uspeniju Presvete Bogorodice udaljena je oko 15 km od Sokobanje i nalazi se u Selu Jošanica. Ova crkva spada u najstarije u ovom delu Srbije i datira iz 11. veka. Crkva je zidana kamenom i poseduje impozantan ikonostas koji je jednim delom restauriran i konzerviran.

Nedaleko od izvora reke Moravice u selu Vrelo udaljenom desetak kilometara od Sokobanje nalazi se crkva Svetog Ilije. Ova crkva je izgrađena zahvaljujući kneginji Persidi Karađorđević 1869. godine. U crkvi se i danas čuva stolica koja je napravljena posebno za kneginju.

Članak Obilazak svetinja se pojavljuje prvo na Sokobanja 💚 Zeleno srce Srbije.

Srpsko-rusko udruženje „Pravoslavna porodica”, je organizovalo krsni hod ikone Svetog mučenika cara Nikolaja Romanova od hrama Svetog Save u Beogradu do Pećke Patrijaršije i Svete Gore. Ovim povodom sveta ikona je boravila u Sokobanji tri dana u crkvi Svetog Preobraženja Gospodnjeg.

Predsednik crkvenog odbora, Goran Stojanović, istakao je da je Sokobanji ukazana čast da je treći put zaredom posećuje ikona cara Nikolaja. Nakon verskog hoda po Sokobanji u nedelju i liturgije, održane u ponedeljak, sveta ikona je ispraćena dalje ka Nišu.

Uz blagoslov episkopa timočkog Ilariona i sokobanjskog sveštenstva ona je bila u crkvi manastira Jermenčić, koji crkveni odbori Sokobanja i Resnik imaju nameru da obnove, uz nadu da će im ova mirotočiva ikona pomoći da se ovde obrazuje manastir i ovaj kraj približi meštanima ali i svim pravoslavcima. Uz blagoslov episkopa kao i uz podršku lokalne samouprave veliki su izgledi da se to i ostvari i u narednom periodu ovde nastane monasi.

Manastir Jermenčić udaljen je nekih osam kilometara od Sokobanje, podignut na Ozrenu na 850 metara nadmorske visine. Imajući u vidu da je spaljen od strane Turaka 1796. godine, ne čudi da nema pisanih izvora o njegovom nastanku. Ostala su predanja – po jednom, manastir je podignut od strane jermenskih vojnika 1392. godine koji su kao vazali morali da učestvuju na strani Turaka u boju na Kosovu ali su napustili bojno polje kada su shvatili da se bore protiv hrišćana.

Drugo predanje takođe kaže da su ga sagradili Jermeni bežeći pred Turcima, i da je u to vreme on bio veliki manastir sa preko 400 monaha koji su prebegli na Frušku Goru nakon turskog razaranja. Ostaci ovog davnašnjeg manastira otkriveni su u Srpsko-turskom ratu od strane Naste Kostića iz Sokobanje, kada je podignuta jednobrodna kamena crkva koja je više puta menjana. Od 70-tih godina u njemu nije bilo žitelja a poslednja rekonstrukcija je bila1992. godine. Na dan Sv. Arhangela Gavrila, 26. jula, oko manastira se organizuje sabor uz prisustvo velikog broja ljudi.

Manastir Jermenčić

Članak Sveta ikona cara Nikolaja Romanova po treći put boravila u Sokobanji se pojavljuje prvo na Sokobanja 💚 Zeleno srce Srbije.

Preobraženjski hram u Sokobanji proslavio je hramovnu slavu uz prazničnu večernju službu sa petohlebnicom i litijskim ophodom oko hrama uz prisustvo predstavnika opštine Sokobanja i kulturnih institucija grada.

Svetu arhijerejsku Liturgiju u hramu u Sokobanji na praznik Preobraženja Gospodnjeg 19. avgusta 2018. godine, služio je Preosvećeni Episkop timočki Ilarion uz sasluženje sveštenstva sokobanjskog namesništva.

U održanoj besedi on je čestitao ovaj praznik i slavu svim vernicima u Sokobanji kao i mnogobrojnim turistima koji su trenutno u njoj.

Ovogodišnji domaćin slave bio je Ivan Stojković iz Sokobanje.

photo: www.eparhija-timocka.org

Članak Preobraženje Gospodnje u sokobanjskom hramu se pojavljuje prvo na Sokobanja 💚 Zeleno srce Srbije.